آنها ( مردمى ضعيفند و ) جز به مقدار كمى كارزار نمىكنند . 19 - آنها در همه چيز نسبت به شما بخيلند ، و هنگامى كه لحظات ترس و بحرانى پيش آيد مشاهده مىكنى آن چنان به تو نگاه مىكنند و چشمهايشان در حدقه مىچرخد كه گويى مىخواهند قالب تهى كنند ! اما هنگامى كه حالت خوف و ترس فرو نشست زبانهاى تند و خشن خود را با انبوهى از خشم و عصبانيت بر شما مىگشايند ( و سهم خود را از غنائم مطالبه مىكنند ! ) در حالى كه در آن نيز حريص و بخيلند ، آنها هرگز ايمان نياورده‌اند لذا خداوند اعمالشان را حبط و نابود كرد و اين كار بر خدا آسان است . 20 - آنها گمان مىكنند هنوز لشكر احزاب نرفته‌اند ، و اگر برگردند اينها دوست مىدارند در ميان اعراب باديه نشين پراكنده و پنهان شوند و از اخبار شما جويا گردند و اگر در ميان شما باشند جز كمى پيكار نمىكنند . تفسير : گروه باز دارندگان سپس به وضع گروهى ديگر از منافقين كه از ميدان جنگ احزاب كناره گيرى كردند و ديگران را نيز دعوت به كناره گيرى مىنمودند اشاره كرده مىگويد : « خداوند آن گروهى از شما را كه كوشش داشتند مردم را از جنگ منصرف سازند مىداند » ( * ( قَدْ يَعْلَمُ اللَّه الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ ) * ) . « و همچنين كسانى را كه به برادرانشان مىگفتند به سوى ما بيائيد » و دست از اين پيكار خطرناك برداريد ! ( * ( وَالْقائِلِينَ لإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا ) * ) . « همان كسانى كه اهل جنگ و پيكار نيستند و جز مقدار كمى - آن هم از روى اكراه و يا ريا - به سراغ جنگ نمىروند » ( * ( وَلا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا ) * ) . « معوقين » از ماده « عوق » ( بر وزن شوق ) به معنى باز داشتن و منصرف كردن از چيزى است و « باس » در اصل به معنى شدت و در اينجا منظور از آن « جنگ » است . آيه فوق احتمالا اشاره به دو دسته مىكند : دسته اى از منافقين ، كه در